Mưa Trên Đồi Nam Sơn

Mưa chặn đường về.

Thanh Hà và đoàn vừa tới Trúc Khê thì nước từ sườn núi đổ xuống, làm một đoạn đường đất sạt lở.

Trưởng thôn nói ít nhất hai ngày mới đi được.

“Ở nhà ta,” bà Triệu nói. Bà lão bán trà ở chợ đã về trước họ.

Nhà con gái bà, A Tú, nằm sát đồi trà.

A Tú khoảng ba mươi, góa chồng, nuôi hai con nhỏ.

Khi nghe tên Tô Văn Kính, nàng lập tức đóng cửa.

“Ta không biết.”

Thanh Hà đứng ngoài.

“Cha ta đã chết.”

Bên trong im.

“Ta không tới đòi nợ.”

Cửa mở một khe.

“Cô giống ông ấy.”

“Ta không biết có phải lời khen.”

“Ông Tô cũng đứng ngoài cửa nhà ta gần một canh giờ.”

Cuối cùng họ được vào.

A Tú lấy một hộp gỗ.

Bên trong là khế ước với Vạn Phúc.

“Ba năm trước, chồng ta bệnh. Ta vay hai mươi lượng. Họ bắt bán trà cho họ năm năm.”

“Giá?”

“Do họ định mỗi vụ.”

“Có mức tối thiểu?”

“Không.”

Trường An đọc.

“Khế ước này bất lợi nhưng chưa chắc trái luật.”

A Tú cười.

“Người nghèo ký giấy lúc cần tiền, luật bảo chúng tôi tự nguyện.”

Thanh Hà không thể phản bác.

“Cha ta tới vì sao?”

“Ông muốn các hộ cùng bán cho quán nhỏ ở kinh thành, không qua Vạn Phúc. Ông nói nếu nhiều quán cùng mua, chúng tôi có thể trả nợ sớm.”

“Ông làm được?”

“Chưa.”

“Vì sao?”

A Tú nhìn Trường An.

“Sau đó có người Hộ Bộ tới kiểm thuế. Họ nói trà của chúng tôi khai sai sản lượng. Phạt cả làng.”

Trường An cau mày.

“Quan nào?”

“Không nhớ tên.”

“Có giấy phạt?”

Trưởng thôn mang tới.

Trường An nhìn con dấu.

“Đây là giấy của ty Thuế vận.”

“Ngài biết người ký?”

“Biết.”

Thanh Hà hỏi:

“Ai?”

“Phó ty Trịnh Kha.”

“Cấp trên của ngài?”

“Không trực tiếp. Nhưng cao hơn.”

Mưa đập lên mái.

A Tú nói:

“Sau vụ phạt, không ai dám bán ngoài. Ông Tô vẫn tới. Ông ấy bảo sẽ tìm chứng cứ giá bị làm giả.”

“Rồi cha ta bệnh.”

“Trước khi bệnh, ông gửi ta một thứ.”

A Tú lấy từ đáy hộp một quyển sổ mỏng.

Thanh Hà nhận ra chữ cha nguyên chủ.

Trong đó ghi sản lượng thực của mười hai hộ, giá Vạn Phúc mua, giá bán lại và số thuế.

Một trang có tên Trịnh Kha.

Bên cạnh là dòng: “Nhận bạc qua Phúc Ký, tháng tư, mười hai lượng.”

Trường An không chạm ngay.

“Cô lấy sổ này ở đâu?”

“Ông Tô đưa. Dặn nếu ông không quay lại thì giữ.”

“Vì sao không giao quan?”

A Tú cười lạnh.

“Giao cho ai?”

Câu hỏi khiến phòng im.

Trường An đáp:

“Đúng.”

Anh không tự ái.

Thanh Hà thấy điều đó đáng quý.

“Bây giờ cô có giao không?”

A Tú nhìn Thanh Hà.

“Cô định làm gì?”

“Trả nợ, giữ quán, làm rõ việc cha ta.”

“Rồi người trồng trà?”

Thanh Hà dừng.

Nếu chỉ chứng minh Tô gia bị hại, nàng có thể thoát.

Nhưng sổ này là câu chuyện của cả Nam Sơn.

“Ta chưa biết có thể làm được gì.”

A Tú thất vọng.

Thanh Hà nói tiếp:

“Ta không hứa cứu mọi người. Ta không có quyền lực đó. Nhưng nếu dùng sổ này để giải nợ cho ta, ta sẽ không giấu phần liên quan các hộ.”

A Tú nhìn nàng lâu.

“Ít nhất cô không nói lời đẹp.”

Nàng giao sổ.

Trường An lập biên nhận ngay.

Buổi tối, mưa không ngừng.

Thanh Hà giúp A Tú sao trà vì mái kho bị dột, phải xử lý số lá vừa hái.

Nàng thử cách giảm lửa, đảo nhanh.

A Tú quan sát.

“Cô học từ cha?”

“Không.”

“Vậy ai?”

Thanh Hà khựng.

“Một người rất xa.”

“Còn sống?”

Nàng nghĩ đến người thầy ở thế giới cũ.

“Có lẽ.”

Hai chữ làm tim nàng đau.

Trong lúc làm, Thanh Hà nhận ra lá trà Nam Sơn có hương hoa tự nhiên rõ. Nếu rang nhẹ hơn cách hiện tại, hương sẽ giữ tốt.

Nàng nói với A Tú.

“Nhưng khách thích trà đậm,” A Tú đáp.

“Khách của Vạn Phúc thích, hay Vạn Phúc bảo vậy?”

A Tú im.

Họ thử một mẻ nhỏ.

Trường An uống.

“Nhạt.”

Thanh Hà trừng.

Anh uống thêm.

“Nhưng thơm.”

“Ngài giống khách đầu tiên của ta.”

“Ta nên vui?”

“Không.”

A Tú cười lần đầu.

Đêm, Thanh Hà không ngủ được.

Nàng ra hiên.

Trường An đang ngồi dưới mái, xem sổ bằng đèn dầu.

“Ngài không ngủ?”

“Cô cũng vậy.”

“Ta không quen tiếng mưa trên mái ngói.”

“Nhà cô cũng mái ngói.”

Thanh Hà im.

Anh ngẩng lên.

“Cô thật sự nhớ nơi nào?”

Nàng ngồi xuống cách anh một khoảng.

“Ngài có tin một người có thể tỉnh dậy và thấy mọi thứ quen thuộc biến mất không?”

“Sau khi cha mẹ ta mất, ta từng thấy vậy.”

Thanh Hà không ngờ.

“Ta xin lỗi.”

“Không cần.”

“Ngài còn người thân?”

“Có em gái đã lấy chồng.”

“Ngài vào Hộ Bộ vì sao?”

“Cha ta từng là người ghi sổ ở kho lương. Ông bị kết tội thiếu hàng. Sau khi ông chết, người ta mới phát hiện kho trưởng biển thủ.”

“Ông được giải oan?”

“Được.”

“Nhưng đã muộn.”

“Ừ.”

Thanh Hà hiểu vì sao anh kiên nhẫn với sổ sách.

“Ngài ghét người ta kết luận khi chưa đủ chứng cứ.”

“Rất.”

“Ta cũng nên học.”

“Cô đã học.”

Mưa rơi.

Một lúc sau Trường An hỏi:

“Nếu có thể về nơi cô nhớ, cô sẽ về?”

Thanh Hà thấy lạnh.

“Ngài hỏi như biết.”

“Ta chỉ hỏi.”

Nàng nhìn bóng tối.

“Ta không biết.”

Ở thế giới cũ có mẹ, bạn bè, công việc, tên thật của nàng.

Ở đây có bà Tần, Tiểu Mãn, quán Thanh Vũ, những ký ức của một cô gái đã biến mất để nàng tồn tại.

“Ta còn chưa hiểu vì sao mình ở đây.”

Trường An không hỏi “đây” là đâu.

Có lẽ anh nghĩ nàng nói về Nam Sơn.

Sáng hôm sau, mưa giảm.

Một người trong làng chạy tới báo kho trà chung bị người lạ lục.

Họ tới nơi.

Khóa không vỡ, nhưng sổ giao hàng mất.

“Có người biết chúng ta tới,” Trường An nói.

Thanh Hà nhìn cuốn sổ của cha đang nằm trong túi anh.

“Nếu họ biết sổ này còn tồn tại…”

“Chúng ta phải về kinh sớm.”

Đường vẫn sạt.

Trường An quyết định gửi một sai dịch đi đường vòng mang bản sao.

Thanh Hà hỏi:

“Nếu người đó bị chặn?”

“Ta làm hai bản.”

“Gửi hai đường?”

“Ừ.”

“Ngài đúng là cẩn thận.”

“Cô từng chê.”

“Bây giờ khen.”

Chiều, dân làng sửa được lối nhỏ cho ngựa đi.

Trước khi rời, A Tú đưa Thanh Hà một túi trà mẻ mới.

“Cô mang về bán thử.”

“Ta trả tiền.”

“Không cần.”

“Cần.”

Thanh Hà đặt tiền đúng giá hai bên đã thống nhất.

“Lần sau nếu bán được, ta mua tiếp.”

“Vạn Phúc sẽ chặn.”

“Vậy tìm cách khác.”

A Tú nhìn nàng.

“Cô thật sự muốn mua trực tiếp?”

“Muốn.”

“Không sợ?”

“Có.”

Thanh Hà buộc túi trà.

“Nhưng sợ không trả được nợ hơn.”

Mọi người cười.

Trên đường xuống núi, Trường An nói:

“Cô biến chuyện lớn thành chuyện bán trà.”

“Vì ta là người bán trà.”

“Cô nghĩ mua trực tiếp giải quyết được?”

“Không. Nhưng nếu người trồng có thêm một người mua, họ bớt phụ thuộc một chút.”

“Còn vận chuyển?”

“Thuê.”

“Kho?”

“Dùng quán.”

“Vốn?”

Thanh Hà thở dài.

“Ngài đừng phá giấc mơ nhanh vậy.”

“Ta đang giúp cô thấy chỗ cần sửa.”

“Đúng là quan sổ sách.”

Anh cười.

Khi kinh thành hiện ra phía xa, Thanh Hà bất chợt thấy nhẹ nhõm.

Nàng gọi nơi đó là “về”.

Chỉ một chữ.

Nhưng nàng nghe rất rõ.

Trên đường từ Nam Sơn về, đoàn dừng ở một quán trọ nhỏ vì ngựa mệt. Thanh Hà tranh thủ hỏi chủ quán giá trà.

“Loại Nam Sơn à? Ta mua qua hai mối, tới đây đã bốn mươi lăm đồng.”

“Ông có biết người trồng nhận bao nhiêu?”

“Không.”

Nàng kể mức giá ở Trúc Khê.

Chủ quán tròn mắt.

“Chênh vậy?”

Trường An ngồi bên nói:

“Trong đó có vận chuyển, hao hụt, thuế, kho.”

Thanh Hà gật.

“Không phải toàn bộ chênh lệch đều là bóc lột.”

Chủ quán hỏi:

“Vậy làm sao biết phần nào hợp lý?”

Thanh Hà lấy giấy, thử ghi từng chi phí.

Nàng không có đủ số liệu.

Trường An bổ sung mức thuế.

Người đánh xe nói giá vận chuyển.

Cuối cùng, họ thấy vẫn còn một khoảng lớn không giải thích được.

“Đó mới là phần phải tìm,” Trường An nói.

Thanh Hà nhìn bảng tính thô sơ.

Nàng từng quen với bảng số trên máy tính. Bây giờ chỉ có giấy, mực và những con số do từng người nói.

Nhưng nguyên tắc không đổi.

Muốn nói giá bất công, trước hết phải biết tiền đi đâu.

Nàng gấp tờ giấy.

“Ta sẽ treo bảng này ở quán.”

“Cô định công khai chi phí?”

“Phần nào công khai được.”

“Thương nhân khác sẽ không thích.”

“Không cần tất cả làm theo. Ta làm phần của ta.”

Trường An nhìn nàng.

“Cô có biết mình đang biến quán trà thành nơi ghi sổ không?”

“Ngài lây cho ta.”

“Ta xin lỗi.”

“Không nhận.”

Họ cười.

Khi xe tiếp tục đi, Thanh Hà nhìn Nam Sơn lùi xa.

Nàng tới đó để tìm chứng cứ cho cha Tô gia.

Nàng rời đi với một câu hỏi lớn hơn: nếu Thanh Vũ sống lại bằng chính loại trà của những người đang bị ép giá, quán có thể giả vờ chuyện ấy không liên quan mình hay không?

Nàng đã biết câu trả lời.