Những Cuộn Phim Chưa Tráng

Hai ngày sau, Minh Quân mang sang một phong bì ảnh.

An Nhiên đang ngồi giữa phòng khách, quanh chân là ba thùng sách của bà ngoại.

“Anh vào đi.”

Minh Quân đứng ở cửa.

“Giày ướt.”

“Ngày trước anh có bao giờ để ý?”

“Ngày trước bà ngoại em còn sống. Bà sẽ mắng nếu anh làm bẩn.”

Câu nói khiến cả hai im.

An Nhiên tránh sang bên.

“Vậy để giày ngoài.”

Anh bước vào, đặt phong bì lên bàn.

An Nhiên mở.

Bức đầu tiên là bà Sáu Lan đứng trong tiệm may. Ánh sáng từ cửa sổ rơi lên chiếc máy may cũ. Bà không nhìn ống kính, đang cúi xâu kim.

Bức thứ hai là một người phụ nữ bán bánh căn cười đến nhắm mắt.

Bức thứ ba chụp đôi tay đầy sẹo của một thợ đóng thuyền.

Không phải ảnh đẹp theo kiểu tạp chí.

Một số hơi lệch, một số thiếu sáng.

Nhưng chúng có cảm giác sống.

“Bà chụp tốt,” An Nhiên nói.

“Bà chụp người tốt hơn chụp cảnh.”

“Vì bà hay nói chuyện.”

“Bà nói đến lúc người ta quên có máy ảnh.”

An Nhiên cười.

“Anh từng bị bà hỏi tới mức khai hết chuyện.”

Minh Quân nhìn cô.

“Anh biết.”

Nụ cười trên môi cô tắt.

Ngày trước bà ngoại rất quý Minh Quân.

Có lẽ bà cũng biết chuyện giữa họ.

An Nhiên chuyển sang bức khác.

“Có mười hai người?”

“Có. Sáu cuộn này không phải mỗi cuộn một người. Bà chụp nhiều lần.”

“Vậy còn sáu người chưa chụp thật.”

“Em định làm?”

“Em đã gọi hai người.”

Minh Quân hơi bất ngờ.

“Em lấy số đâu?”

“Trong sổ.”

“Bà Bích ở đường ven biển đã chuyển.”

“Anh biết ở đâu?”

“Biết.”

An Nhiên nhìn anh.

“Anh có thể cho em địa chỉ?”

“Có.”

“Cảm ơn.”

Minh Quân không đi.

“Em định chụp bằng gì?”

An Nhiên giơ điện thoại.

Anh nhìn.

“Không được?”

“Được, nếu em chỉ cần ảnh minh họa.”

“Còn nếu muốn giống dự án của bà?”

“Dùng máy của bà.”

“Em không biết.”

“Anh dạy.”

An Nhiên im.

“Em có thể thuê người khác.”

“Có.”

“Anh không phản đối?”

“Không.”

Câu trả lời bình thản khiến cô hơi khó chịu một cách vô lý.

“Nhưng người khác không biết bà muốn gì,” anh nói tiếp.

“Anh biết?”

“Bà từng kể.”

“Vậy anh đi cùng.”

Minh Quân nhìn cô.

“Em vừa nói không muốn nợ anh.”

“Em trả công.”

“Không cần.”

“Vậy thôi.”

“An Nhiên.”

“Em không thích cảm giác nhận giúp đỡ miễn phí từ anh.”

Anh im một lát.

“Vậy đổi.”

“Đổi gì?”

“Em giúp anh biên tập hồ sơ ảnh. Anh giúp em hoàn thành sáu cuộc phỏng vấn.”

“Anh cần hồ sơ để làm gì?”

“Gửi một quỹ nhiếp ảnh.”

Cô bất ngờ.

“Anh vẫn chụp?”

“Thỉnh thoảng.”

“Em tưởng anh sửa máy.”

“Anh làm cả hai.”

Bảy năm không chỉ thay đổi cô.

An Nhiên nhận ra mình đang liên tục dùng phiên bản Minh Quân hai mươi tuổi để đo người đàn ông trước mặt.

“Được. Trao đổi.”

Anh đưa tay.

Cô nhìn bàn tay có vết dầu rồi bắt.

“Ngày mai bảy giờ.”

“Sáng?”

“Bà Sáu Lan chỉ rảnh trước khi mở tiệm.”

“Anh biết cả lịch?”

“Bà ngoại em từng kéo anh đi.”

“Vậy dự án này một nửa là của anh rồi.”

Minh Quân lắc đầu.

“Không. Là của bà.”

*

Bảy giờ sáng, An Nhiên đứng trước tiệm may Hồng Lan.

Bà Sáu Lan nhỏ người, tóc bạc búi sau gáy.

“Con bé Thu phải không?”

“Con là cháu ngoại bà Thu.”

“Biết. Hồi nhỏ mày gầy như cây tăm.”

An Nhiên cười.

“Bà ngoại con cũng nói vậy.”

Bà Sáu nhìn Minh Quân.

“Còn thằng này ngày trước cứ đứng ngoài ngõ chờ.”

Minh Quân ho.

“Bà.”

“Bà nói sai à?”

An Nhiên cúi kiểm máy ảnh để giấu vẻ mặt.

Minh Quân đã chỉ cô cách đo sáng, lấy nét, lên phim.

“Đừng căng,” anh nói nhỏ.

“Em không căng.”

“Em đang bóp máy như muốn bẻ.”

Cô nới tay.

Cuộc phỏng vấn bắt đầu.

An Nhiên hỏi về căn nhà.

Bà Sáu kể chồng mất tích trong một chuyến biển khi con út mới ba tuổi. Không tìm thấy xác. Bà giữ chiếc áo cuối cùng của ông trong rương suốt bốn mươi năm.

“Có người bảo bà phải đi bước nữa. Bà không đi.”

“Vì bà chờ ông?”

“Không.”

Câu trả lời làm An Nhiên ngạc nhiên.

“Bà không đi vì nuôi ba đứa đã mệt muốn chết, lấy thêm chồng làm gì.”

Cả ba cùng cười.

Bà Sáu nói tiếp:

“Người ta thích kể chuyện đàn bà chờ chồng cho đẹp. Thật ra nhiều khi tụi bà chỉ sống tiếp thôi.”

An Nhiên ghi câu ấy.

Minh Quân giơ máy chụp.

Sau buổi phỏng vấn, họ đi bộ ra biển.

“Em nghĩ bà chờ chồng,” An Nhiên nói.

“Anh cũng từng nghĩ.”

“Bà ngoại chắc thích câu chuyện này.”

“Bà từng nói điều bà ghét nhất là người khác sửa cuộc đời phụ nữ cho lãng mạn hơn.”

An Nhiên nhìn anh.

“Anh nhớ nhiều lời của bà.”

“Bà nói nhiều.”

“Anh cũng qua nhà nhiều.”

Minh Quân không đáp.

Gió biển thổi tóc cô rối.

An Nhiên hỏi:

“Bảy năm trước, sau khi em đi, anh còn qua?”

Anh nhìn mặt biển.

“Một thời gian.”

“Bà có nói em ở đâu?”

“Có.”

“Vậy anh biết.”

“Ừ.”

“Nhưng anh không liên lạc.”

“Anh có.”

An Nhiên dừng bước.

Minh Quân cũng dừng.

“Anh nói gì?”

“Anh đã viết thư.”

Cô bật cười vì không tin.

“Thư?”

“Điện thoại em đổi số.”

“Anh biết thư điện tử của em.”

“Anh gửi. Không có trả lời.”

“Em chưa từng nhận.”

“Vậy thì có lẽ vào thư rác.”

“Bảy năm?”

“Anh không gửi bảy năm.”

“Bao lâu?”

“Ba tháng.”

An Nhiên thấy ngực mình lạnh.

“Ba tháng rồi anh bỏ?”

“Em đã đi.”

“Anh là người không tới.”

Minh Quân nhìn cô.

“Anh tới.”

“Không.”

“Anh tới ga lúc chín giờ bốn mươi.”

“Tàu chạy chín giờ mười.”

“Anh biết.”

“Vậy gọi là không tới.”

Minh Quân không phản bác.

“Đúng.”

Câu thừa nhận khiến cơn giận của cô không có chỗ đập vào.

“Vì sao trễ?”

“Cha anh vào viện.”

An Nhiên im.

“Đêm đó ông ngã ở tiệm. Anh đưa ông vào viện. Điện thoại hết pin. Khi ổn định anh chạy ra ga.”

“Anh có thể nói sau đó.”

“Anh đã viết.”

“Em không nhận.”

“Anh không biết.”

“Anh có thể tìm cách khác.”

“Anh biết.”

Minh Quân nhìn cô.

“Anh đã hai mươi tuổi và nghĩ nếu em không trả lời thì em không muốn nghe.”

“Còn em hai mươi tuổi và nghĩ anh không tới vì anh đã chọn ở lại.”

“Anh có chọn ở lại.”

Cô khựng.

“Cha anh cần người. Anh không thể đi cùng em như đã hứa.”

“Vậy tại sao không nói trước?”

“Vì trước hôm đó anh vẫn nghĩ mình sẽ đi.”

Hai người đứng giữa con đường sát biển, bảy năm muộn để nói một cuộc đối thoại đáng lẽ chỉ cần mười phút.

An Nhiên thấy mắt cay.

“Em không muốn nói chuyện này hôm nay.”

“Được.”

“Đừng nghĩ vì anh giải thích một phần thì mọi chuyện xong.”

“Anh không nghĩ.”

Cô đi trước.

Minh Quân không đuổi kịp để ép cô nói tiếp. Anh chỉ đi cách vài bước.

Sự tôn trọng ấy khiến An Nhiên càng khó chịu, vì một phần trong cô đã chuẩn bị để giận một người hoàn toàn khác.

*

Chiều, cô làm việc với hồ sơ ảnh của Minh Quân.

Anh gửi một thư mục gồm ba mươi bức ảnh về những người lao động ven biển: người vá lưới, phụ nữ bán cá lúc ba giờ sáng, trẻ em ngủ trên thuyền.

Phần giới thiệu anh viết rất ngắn.

“Những người sống cùng biển.”

An Nhiên gọi.

“Anh viết hồ sơ như thế này thì quỹ nào nhận?”

“Anh chụp ảnh, không viết.”

“Ít nhất phải nói anh muốn làm gì.”

“Chụp tiếp.”

“Minh Quân.”

“Ừ.”

“Anh đang xin tài trợ cho một dự án sáu tháng. Anh phải nói vì sao nó đáng tồn tại.”

Đầu dây im.

“Giống dự án của bà?”

“Đúng.”

“Vậy em viết giúp?”

“Không. Em sẽ hỏi, anh tự trả lời.”

“Khó vậy?”

“Đây là trao đổi.”

Anh cười.

“Được.”

Họ nói gần một giờ.

Lần đầu An Nhiên nghe Minh Quân kể về công việc những năm qua. Anh từng đi nhiều tỉnh, làm trợ lý ảnh, chụp cho báo, triển lãm nhóm. Hai năm trước cha gặp tai nạn, anh trở về An Hải, nhận sửa máy để ở gần nhà.

“Anh có tiếc không?”

“Có.”

Câu trả lời thành thật.

“Em tưởng anh sẽ nói gia đình quan trọng hơn.”

“Gia đình quan trọng. Không có nghĩa anh không tiếc.”

An Nhiên nhớ bà Sáu Lan.

Người ta luôn muốn sửa những lựa chọn khó thành câu chuyện đẹp.

Nhưng một người có thể vừa yêu gia đình vừa tiếc công việc.

Có thể vừa lựa chọn ở lại vừa buồn vì phải ở lại.

“Câu đó anh nên viết vào hồ sơ,” cô nói.

“Tại sao?”

“Vì nó thật.”

Đêm, An Nhiên mở cuốn sổ bà ngoại.

Bên cạnh tên bà Sáu, cô viết thêm câu vừa nghe:

“Không phải chờ. Chỉ là sống tiếp.”

Rồi cô nhìn lịch.

Ba tuần ban đầu còn mười tám ngày.

Cô đã hoàn thành một trong sáu người.

Không hiểu vì sao, ý nghĩ phải rời An Hải sau mười tám ngày không còn khiến cô nhẹ nhõm như trước.