Thành Phố Sau Bảy Năm

An Hải đón Nguyễn An Nhiên bằng một cơn mưa trái mùa.

Khi xe khách vừa qua cây cầu dẫn vào thành phố, những giọt nước đầu tiên đã đập lên cửa kính. Bảy năm trước, ngày cô rời đi cũng mưa. Khi ấy cô hai mươi tuổi, ôm một chiếc ba lô màu xám, trong túi có vé tàu một chiều và một sự giận dữ đủ lớn để tin rằng mình sẽ không bao giờ quay lại.

Bảy năm sau, cô trở về với một vali có bánh xe, một máy tính xách tay, ba cuộc gọi nhỡ từ trưởng phòng và tin nhắn của mẹ: “Thu xếp nhà bà xong thì báo mẹ.”

Không có chữ nào nhắc đến việc bà ngoại vừa mất được mười ngày.

An Nhiên tắt màn hình.

Xe dừng ở bến. Cô kéo vali xuống, đứng dưới mái che nhìn thành phố.

An Hải vẫn có mùi mặn của biển. Những cửa hàng quanh bến xe đã đổi bảng hiệu, quán chè ngày trước thành cửa hàng điện thoại, tiệm sách cũ thành hiệu thuốc. Nhưng hàng cây bàng chạy dọc đường Trần Phú vẫn nghiêng về một phía như bị gió biển uốn từ nhiều năm.

Cô gọi xe về nhà bà.

Căn nhà nằm trong một con ngõ cách biển chưa đầy mười phút đi bộ. Tường vàng đã bạc, cổng sắt phủ một lớp gỉ mỏng. Giàn hoa giấy bà ngoại trồng bò qua mái hiên, nở rực đến mức khiến căn nhà có vẻ như vẫn có người chờ.

An Nhiên mở khóa.

Mùi gỗ cũ, trà khô và dầu gió ùa ra.

Cô đứng ở cửa rất lâu.

“Con về rồi, ngoại.”

Không ai trả lời.

Câu nói ấy làm cổ họng cô nghẹn lại nhanh hơn mọi lời chia buồn trong đám tang.

An Nhiên đã về kịp nhìn bà lần cuối, nhưng khi ấy căn nhà đầy người. Cô bận nhận họ hàng, ký giấy, nghe mẹ bàn chuyện hậu sự. Chỉ đến lúc này, một mình giữa căn phòng khách có chiếc ghế mây bà vẫn ngồi, cô mới thật sự hiểu bà không còn nữa.

Trên bàn vẫn có chiếc kính lão.

An Nhiên cầm lên rồi đặt xuống.

Cô không khóc. Cô đã khóc quá nhiều ở bệnh viện.

Việc cần làm trước mắt rõ ràng hơn: phân loại đồ, giữ thứ cần giữ, gọi người sửa mái, chụp ảnh giấy tờ, bàn với mẹ về căn nhà.

Ba tuần.

Cô đã xin nghỉ đúng ba tuần.

Điện thoại rung.

Trưởng phòng nhắn: “Bản thảo của tác giả Mai Hạ cần phản hồi trước thứ sáu. Em xem giúp dù đang nghỉ nhé.”

An Nhiên nhìn dòng chữ một lúc rồi trả lời: “Vâng.”

Thói quen của bảy năm không biến mất chỉ vì cô trở về một thành phố cũ.

Cô thay quần áo, buộc tóc, mở cửa sổ.

Cánh cửa bên hông kẹt. An Nhiên kéo hai lần không được, cuối cùng dùng vai đẩy.

Cửa bật ra.

Một chậu cây từ bậu cửa rơi xuống phía ngoài.

“Cẩn thận!”

Một bàn tay đỡ kịp.

An Nhiên ngẩng lên.

Người đàn ông đứng bên kia bức tường thấp mặc áo sơ mi xắn tay, trên ngón tay có vệt dầu đen. Tóc anh ngắn hơn trong ký ức, gương mặt góc cạnh hơn, nhưng đôi mắt thì không thay đổi.

Trần Minh Quân.

Bảy năm có thể đủ để một người đổi thành phố, đổi nghề, đổi số điện thoại.

Không đủ để cô quên cách nhận ra anh.

Minh Quân đặt chậu cây lên bờ tường.

“Lâu rồi không gặp.”

An Nhiên đã từng tưởng tượng cuộc gặp lại này nhiều lần.

Trong những tưởng tượng ấy, cô luôn bình thản.

Thực tế, câu đầu tiên cô nói là:

“Anh vẫn ở đây à?”

Một câu rất tệ.

Minh Quân khẽ nhướng mày.

“Ừ.”

“Em tưởng hiệu sửa máy ảnh đóng rồi.”

“Chưa.”

Cô nhìn sang căn nhà bên cạnh.

Tấm biển gỗ “Quang Ảnh” vẫn treo dưới mái hiên. Ngày trước đó là tiệm của cha Minh Quân. Ông sửa máy ảnh phim, rửa ảnh và chụp ảnh thẻ cho gần nửa khu phố.

“Chú Quang khỏe không?”

“Đang tập phục hồi.”

An Nhiên nhớ mẹ từng nói cha anh gặp tai nạn giao thông.

“Em xin lỗi. Em không biết…”

“Không sao.”

Mưa rơi nặng hạt hơn.

Khoảng cách giữa hai mái hiên chỉ vài mét, nhưng cả hai đều đứng như thể có một con đường rất dài nằm giữa.

Minh Quân hỏi:

“Em ở lại bao lâu?”

“Ba tuần.”

“Rồi về thành phố?”

“Ừ.”

“Vẫn làm xuất bản?”

An Nhiên hơi bất ngờ.

“Anh biết?”

“Bà ngoại từng kể.”

Một nhát đau rất nhỏ đi qua ngực.

“Anh vẫn qua đây?”

“Thỉnh thoảng. Bà hay mang máy ảnh sang.”

“Máy ảnh?”

“Chiếc máy phim cũ.”

An Nhiên không biết bà còn chụp ảnh.

Minh Quân nhìn vào căn nhà.

“Bà có để lại vài cuộn phim ở chỗ anh. Anh định hôm nào mang sang.”

“Để em qua lấy.”

“Được.”

Anh quay đi.

An Nhiên bất chợt hỏi:

“Minh Quân.”

Anh dừng.

Bảy năm trước, cô cũng từng gọi tên anh dưới một mái hiên trong mưa.

Cô muốn hỏi rất nhiều.

Tại sao anh không tới?

Tại sao không gọi?

Tại sao sau đó biến mất như thể những năm họ thân nhau chẳng có nghĩa gì?

Nhưng cuối cùng cô chỉ nói:

“Cảm ơn chậu cây.”

“Không có gì.”

Anh đi vào tiệm.

An Nhiên đóng cửa sổ.

Tim cô đập nhanh đến khó chịu.

Cô tự nhắc mình rằng mình hai mươi bảy tuổi, không phải cô gái hai mươi đứng ở ga tàu chờ một người đến phút cuối.

Bảy năm rồi.

Không có gì cần hỏi nữa.

*

Buổi chiều, An Nhiên bắt đầu dọn phòng bà.

Bà ngoại tên Nguyễn Thị Thu, từng là giáo viên văn. Sau khi nghỉ hưu, bà sống một mình ở An Hải, từ chối lên ở cùng con gái.

“Ở đây có biển, có hàng xóm, có chợ. Lên thành phố của các con bà chỉ biết nhìn tường.”

Đó là câu bà thường nói.

Ngăn tủ đầu tiên toàn giấy tờ.

Ngăn thứ hai là ảnh gia đình.

An Nhiên tìm thấy ảnh mình năm sáu tuổi ngồi trên bãi cát, tóc cắt ngắn, hai chân đầy bùn. Ảnh mẹ mặc áo dài trắng ngày tốt nghiệp. Ảnh bà ngoại lúc trẻ đứng trước lớp học.

Ở đáy tủ có một hộp thiếc.

Bên trong là sáu cuộn phim chưa tráng và một cuốn sổ bìa xanh.

An Nhiên mở sổ.

Trang đầu ghi:

“Những căn nhà còn nhớ.”

Bên dưới là danh sách mười tám địa chỉ.

Mỗi địa chỉ có tên một người phụ nữ, tuổi, nghề nghiệp và vài dòng ghi chú.

“Bà Sáu Lan, bảy mươi tám tuổi, tiệm may Hồng Lan. Căn nhà xây năm 1969. Chồng đi biển mất tích. Một mình nuôi ba con.”

“Cô Mỹ Dung, sáu mươi hai tuổi, bán bánh căn. Nhà sắp giải tỏa.”

“Chị Phương, bốn mươi lăm tuổi, thợ đóng thuyền. Người phụ nữ đầu tiên trong xóm theo nghề của cha.”

Ở cuối trang, bà viết:

“Nhà rồi sẽ mất. Người rồi cũng mất. Nếu không ai hỏi, có những đời sống biến mất như chưa từng tồn tại.”

An Nhiên ngồi xuống sàn.

Bà ngoại chưa từng kể dự án này.

Cô lật tiếp.

Có trang đã ghi kín, có trang chỉ một câu. Một số địa chỉ được đánh dấu bằng hình tròn, một số bằng dấu gạch chéo.

Cuối cuốn sổ có dòng:

“Còn sáu người chưa chụp.”

Sáu cuộn phim nằm trong hộp.

An Nhiên cầm một cuộn lên.

Ngoài cửa mưa vẫn rơi.

Cô nhớ Minh Quân nói bà thường mang máy ảnh sang.

Cô không muốn qua tiệm.

Ít nhất đó là điều cô tự nói với mình.

Nhưng máy ảnh phim và những cuộn phim này không phải thứ cô biết xử lý.

Mười phút sau, An Nhiên cầm hộp thiếc đứng trước cửa “Quang Ảnh”.

Chuông cửa kêu leng keng.

Tiệm tối hơn cô nhớ. Một bên là tủ kính bày máy ảnh cũ, bên kia treo những bức ảnh đen trắng của An Hải.

Minh Quân ngồi sau bàn, đang tháo một chiếc ống kính.

Anh ngẩng lên.

“Em cần gì?”

An Nhiên đặt hộp thiếc xuống.

“Em tìm thấy cái này.”

Minh Quân mở.

Nhìn thấy sáu cuộn phim, vẻ mặt anh thay đổi.

“Bà chưa kịp tráng.”

“Anh biết bà chụp gì?”

“Biết một phần.”

“Những căn nhà còn nhớ?”

Minh Quân nhìn cô.

“Em tìm thấy cuốn sổ rồi.”

“Ừ.”

Anh cầm một cuộn phim lên.

“Bà bắt đầu chụp gần một năm. Bà nói muốn làm một tập ảnh nhỏ, không bán, chỉ in vài bản cho thư viện phường và những gia đình trong ảnh.”

“Vì sao bà không nói với em?”

“Có lẽ bà định nói khi xong.”

“Anh giúp bà?”

“Anh hướng dẫn dùng máy, tráng phim.”

An Nhiên thấy một cảm giác kỳ lạ.

Trong những năm cô sống cách An Hải hơn một nghìn cây số, Minh Quân lại biết một phần đời của bà mà cô không biết.

“Anh tráng được không?”

“Được.”

“Bao lâu?”

“Hai ngày.”

“Em trả tiền.”

Minh Quân nhìn cô.

“An Nhiên.”

“Gì?”

“Đây là phim của bà.”

“Thì sao?”

“Anh không lấy tiền.”

“Em không muốn nợ anh.”

Không khí lập tức đổi.

Minh Quân đặt cuộn phim xuống.

“Anh cũng không nghĩ sáu cuộn phim đủ để em nợ anh điều gì.”

An Nhiên biết mình quá lời.

Nhưng câu xin lỗi mắc lại.

Minh Quân đóng hộp.

“Hai ngày nữa qua lấy.”

“Cảm ơn.”

Cô quay đi.

“An Nhiên.”

Cô dừng ở cửa.

“Bà ngoại em đã chụp được mười hai người.”

“Trong sổ ghi còn sáu.”

“Ừ.”

“Bà định chụp đủ mười tám?”

“Bà nói nếu sức khỏe cho phép.”

An Nhiên nhìn cuốn sổ trong tay.

“Bà không kịp.”

Minh Quân không nói câu an ủi nào.

Anh chỉ đáp:

“Ừ.”

Chính vì vậy, cô thấy dễ chịu hơn.

*

Đêm đó An Nhiên làm việc tới gần một giờ sáng.

Bản thảo trên màn hình kể về một cô gái bỏ thành phố về quê mở quán cà phê. Cô sửa câu chữ, ghi chú cho tác giả, trả lời thư công việc.

Đến khi mắt mỏi, cô mới đóng máy.

Cuốn sổ của bà nằm cạnh.

An Nhiên mở đúng trang cuối.

“Còn sáu người chưa chụp.”

Cô lấy bút, viết dưới đó:

“Con sẽ thử.”

Viết xong, cô ngồi nhìn ba chữ ấy.

Ba tuần.

Cô chỉ có ba tuần.

Hoàn thành sáu cuộc phỏng vấn và tráng sáu cuộn phim không phải chuyện quá lớn.

Cô có thể làm trước khi về.

Đó chỉ là việc cuối cùng cho bà ngoại.

Không liên quan gì tới Minh Quân.

An Nhiên tự nhắc điều đó hai lần.

Ngoài cửa sổ, ánh đèn từ tiệm Quang Ảnh vẫn còn.

Qua lớp rèm mỏng, cô thấy bóng một người đang cúi trên bàn tráng phim.

Bảy năm trước, cô từng tin người ấy đã không đến.

Bảy năm sau, anh lại là người đang giúp cô nhìn thấy những bức ảnh cuối cùng của bà.

An Nhiên kéo rèm lại.

Mùa mưa cũ đã qua lâu rồi.

Cô không biết rằng có những điều tưởng đã qua chỉ vì chưa bao giờ được nói hết.